برای آزادی



info@barayeazadi.com
در باره ما | آرشیو | پیوندها | مسئله ملی | زنان | کارگری | اقتصادی | سایت خبری | صفحه اول سایت
کد خبر : 10940          2021-01-21 07:33:02

قمارخانه بورس: برد برای نظام، باخت برای مردم

ٖ بازگشت به صفحه اول
قمارخانه بورس: برد برای نظام، باخت برای مردم


سقوط بورس در ایران و تجمع سهامداران حقیقی در مقابل ساختمان مرکزی بورس ادامه دارد؛ صحنه‌ای آشنا برای رهگذران که یک بار دیگر در سال‌های ۱۳۹۶ تا ۱۳۹۸ هم مشابه آن را در مقابل بانک مرکزی دیده‌اند.


مالباختگان ۹۶ کسانی بودند که با سودای سودهای کلان و غیرمتعارف زندگی و سرمایه خود را به دست مؤسسه‌های مالی و اعتباری داده بودند و معترضان ۹۹ باز هم فریب‌خوردگان همین سرابند که این بار سرمایه‌شان را به دست بورس سپرده‌اند.

بنا به گزارشی که فرهاد دژپسند در تابستان امسال و قبل از سقوط بورس به کمیسیون اقتصادی مجلس داده بود، تنها در چهار ماه نخست امسال ۹۰ هزار میلیارد تومان نقدینگی به بورس وارد شده است. عمده این رقم را تازه‌وارد‌ها و مردم عادی به این بازار آوردند.

تخمین زده می‌شود در یک سال گذشته دست‌کم ۱۶۰ هزار میلیارد تومان نقدینگی به بورس وارد شده باشد.

تشویق به قمار بورس؛ از خامنه‌ای تا روزنامه‌نگاران سابق
تشویق برای ورود به بورس همه جانبه‌ بود. گروه اول لشکری از مبلغان در فضای مجازی بودند. این‌ها عمدتاً روزنامه‌نگاران سابق و مدیران روابط‌عمومی‌های فعلی در سازمان‌های دولتی هستند که داستان‌هایی رویایی از پولدار شدن دوستان و آشنایانشان با ورود به بورس تعریف می‌کردند.

در دولت، رئیس‌جمهوری، وزیر اقتصاد، سخنگوی دولت و رئیس سازمان برنامه و بودجه از مردم دعوت می‌کردند تا به بورس بپیوندند.

در مجلس نیز اعضای کمیسیون اقتصادی و چهره‌های سیاسی از مردم دعوت می‌کردند تا شیوه رایج حفظ سرمایه‌شان را کنار بگذارند و بازار سرمایه را بیازمایند.

در اوج کسری بودجه دولت و زمانی که مشخص شده بود که از بودجه ۴۸۰ هزار میلیارد تومانی سال ۱۳۹۹ منبعی برای تأمین حدود ۲۸۰ هزار میلیارد آن وجود ندارد، در روز ۹ اردیبهشت علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی، دستور داد تا خرید و فروش سهام عدالت آزاد شود.

این دستور رهبر جمهوری اسلامی هجوم به بازار بورس را تشدید کرد. در حقیقت طرح آزاد کردن سهام عدالت اجرا شد تا قشر وسیعی از مردم که البته اطلاعی هم از بورس و سازوکار آن نداشتند، یک‌شبه بورسی شوند.

علی آقا محمدی، رئیس گروه اقتصادی دفتر خامنه‌ای یک روز بعد از ابلاغ این دستور گفت که او امیدوار است ۵۰ میلیون نفری که سهام عدالت دارند وارد معامله مستقیم در بازار بورس شوند. او گفت بورس ایران حبابی نیست و «با بیانیه شب گذشته مقام معظم رهبری، در حدود ۳۰۰ هزار میلیارد تومان نقدینگی وارد بازار سرمایه خواهد شد و چنین نقدینگی عظیمی تمام فرضیات برخی از فعالان اقتصادی مبنی بر حبابی بودن بازار سرمایه را از بین خواهد برد.»

این ۳۰۰ هزار میلیارد تومان، برآوردی غیرواقعی از ارزش سهام عدالت بود و دارندگان این سهام می‌توانستند با دریافت کد بورسی، از این سرمایه و البته سرمایه‌های دیگرشان برای ورود به بازی خرید و فروش سهام استفاده کنند.

تقریباً به صورت روزانه ارزش سهام عدالت با ارقامی عجیب و غریب از سوی مقام‌های اقتصادی دولتی اعلام و از مردم خواسته می‌شد به جای نقد کردن و فروش این سهام، با این سرمایه وارد بازی خرید و فروش سهم در بورس شوند.

استفاده از این شیوه مشابهتی کامل با روشی دارد که قمارخانه‌ها برای جذب افراد از آن استفاده می‌کنند. دادن کوپن‌های اعتباری‌ و پیشنهاد‌های مجانی برای کشیدن خیل گسترده‌تری از افراد به قمارخانه. این شیوه همواره مؤثر است چون اغلب افراد تنها به استفاده از کوپن‌های مجانی اکتفا نمی‌کنند و چندین برابر بیشتر از در باغ سبزی که به آن‌ها نشان داده می‌شود به قمارخانه می‌بازند.

از قله ۲ میلیون واحدی به دره ۱ میلیونی
هجوم به بازار سرمایه سبب شد تا در روز ۱۲ مرداد ماه امسال بورس به قله ۲ میلیون واحدی برسد. از آن روز حدود پنج ماه می‌گذرد و اکنون بورس کانال ۱ میلیون و ۲۰۰ واحدی را هم از دست داده است.

تنها در چهار روز کاری گذشته حدود ۱۱ هزار میلیارد تومان خروج سرمایه از بازار بورس رخ داده و بازاری که پتانسیل جذب آن در خردادماه به اوج رسیده بود اکنون با صف فروشی بلند مواجه است.

بسیاری از افرادی که با رؤیای رسیدن به سودهای هنگفت یا حفظ ارزش دارایی‌شان و به دعوت عالی‌ترین مقام‌های نظام جمهوری اسلامی وارد بورس شدند الان خود را بازنده‌های بزرگ این بازی نابرابر می‌دانند.

در سال ۱۳۹۶ که پنج مؤسسه «کاسپین»، «ایرانیان»، «افضل توس»، «آرمان» و «ثامن الحجج» با حدود دو میلیون سپرده‌گذار ورشکسته شدند و اصل سرمایه و سود تعهدی آن‌ها به یکباره در وضع تعلیق قرار گرفت، تجمع مالباختگان در مقابل بانک مرکزی آغاز شد. نهایتاً با تصمیم شورای عالی هماهنگی اقتصادی و مصوبه سران سه قوه قرار شد تا دولت جبران زیان این افراد را برعهده بگیرد.

بانک مرکزی از محل منابع عمومی، ۳۶ هزار میلیارد تومان برای جبران این زیان پرداخت. به عبارتی هر ایرانی ۱۲۰ هزارتومان از جیبش داد تا ۳۶ هزار میلیارد تومانی که عمدتاً خرج وام‌های بی‌بازگشت به اقربای قدرت و چهره‌های امنیتی و اقتصادی نظام شده بود تسویه شود.

هزینه قمار با جمهوری اسلامی
در این سو، هنوز رقم دقیق میزان زیان افراد حقیقی در بورس ایران اعلام نشده است. می‌توان تخمین زد که ترکیدن حباب بورس و بازگشت آن به کانال ۱ میلیون واحدی دست‌کم ۱۶۰ هزار میلیارد تومان ضرر به اشخاص حقیقی برساند.

برخلاف سناریوی مؤسسه‌های اعتباری این ۱۶۰ هزار میلیارد تومان خرج جلوگیری از ورشکستگی نظام اقتصادی و سرپا ماندن دولت در برابر بحران کسری بودجه شده است. به بیان دیگر اگر پول سپرده‌گذاران مؤسسه‌های اعتباری به جیب مفسدان اقتصادی نظام رفت این بار بازیگران متضرر حقیقی، پولشان را در جیب خود نظام گذاشته‌اند.

اگر سناریوی مؤسسات مالی ورشکسته این بار نیز تکرار شود و دولت بخواهد جبران این زیان را بر عهده بگیرد، هر ایرانی باید ۲ میلیون تومان به صورت مستقیم برای آن هزینه کند. اما کار به این جا ختم نمی‌شود. افزایش پایه پولی و نقدینگی اثر تبعی قمار بورس در ایران است که هزینه آن برای هر فرد ایرانی را چند برابر می‌کند.

بورس ایران در سیاه‌ترین روزهای مالی جمهوری اسلامی چراغ‌های خود را روشن کرد تا در فقدان منابع حاصل از فروش نفت، با پول مردم، خرج دولت‌داری نظام تأمین شود.

به این اعتبار، پر بیراه نیست که بورس را قمارخانه رسمی جمهوری اسلامی خواند؛ قمارخانه‌ای که همه بردهای آن برای نظام است و همه باخت‌های آن برای مردم.

علی رسولی

ازسایت زمانه